Իմ մասին

լալա

Բարև, ես Լալան եմ, սովորում եմ Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրի` 5-րդ դասարանում: Իմ մայրիկն էլ է նույն դպրոցում: Ես դասերից հետո գնում եմ նրա մոտ` կավով աշխատելու: Արդեն շատ փոքր ժամանակվանից կարողանում եմ կուժ, բաժակ սարքել: Ու էլի շատ բաներ եմ կարողանում անել`կարողանում եմ նկարել կտորի վրա, որը կոչվում է բատիկա Read More

Advertisements

Քարոլորտ. Երկրի ներքին կառուցվածքը

Image_690 загруженное (1)

Երկրագունդն, ըստ ներքին կառուցվածքի, բաժանվում է երեք հիմնական մասերի։ Կենտրոնում միջուկն է, նրանից վերև՝միջնապատյանը, ապա՝երկրակեղևը:
Միջուկը կազմված է երկու շերտից ՝ներքին և արտաքին: Միջուկի ջերմաստիճանը հասնում է 5000 աստիճանի: Միջուկից դեպի երկրակեղև ջերմաստիճանը նվազում է: Ներքին միջուկը պինդ վիճակում է, արտաքինը’ կիսահեղուկ: Միջուկը կազմված է հիմնականում երկաթից և նիկելից:

Միջնապատյանը զբաղեցնում է Երկրի ծավալի մոտավորապես 4/5 մասը: Չնայած միջնապատյանի ջերմաստիճանը բավականին բարձր է’ մինչև 2900 °C, սակայն բարձր ճնշման պատճառով այն հիմնականում պինդ վիճակում է: Նրա վերին մասում փափկավուն շերտն է, որտեղ նյութերը կիսահալված, հրահեղուկ վիճակում են:
Երկրակեղևի հաստությունը ցամաքում կազմում է 30-80 կմ, իսկ օվկիանոսների հատակին’ 5-10 կմ: Այն կազմում է Երկրի ծավալի 1/100 մասը:
Երկրակեղևը կազմված է կարծր և փխրուն ապարներից: Կարծր ապարներն են, օրինակ’ քարերը, քարածուխը, քարաղը, փխրուն ապարներից են կավը, ավազը, տորֆը:
Ժողովրդական տնտեսության մեջ օգտագործվող ապարները կամ հանքանյութերն անվանում են նաև օգտակար հանածոներ:
Օգտակար հանածոներից են, օրինակ’ նավթը, քարածուխը, տորֆը, բնական գազը: Դրանք վառելանյութեր են:
Կարևոր օգտակար հանածոներ են նաև մետաղները։
Ապարներում կան նաև այնպիսի հանքանյութեր, որոնք իրենց բացառիկ գեղեցկության և եզակիության շնորհիվ համարվում են թանկարժեք քարեր: Այդպիսիք են, օրինակ’ ալմաստը, սուտակը, զմրուխտը:
Բնության ամենակարևոր պաշարներից է նաև հողը: Հողի կազմության մեջ գերակշռում են քայքայված լեռնային ապարների մասնիկները և հումուսը (բնահող): Վերջինս առաջանում է հարյուրամյակների ընթացքում կենդանական ու բուսական մնացորդների քայքայումից: Հողային շերտով ծածկված է Երկրի ցամաքային մակերևույթի գրեթե 9/10 մասը:
Երկրակեղևը և միջնապատյանի վերին մասը միասին կազմում են քարոլորտը: Այն Երկրի բաղադրիչներից է:
Օվկիանոսներն ու ծովերը, լճերը, գետերը, աղբյուրները, արհեստական ջրամբարներն ու ստորերկրյա ջրերը կազմում են Երկրի ջրային բաղադրիչը’ ջրոլորտը:
Երկրի օդային բաղադրիչն անվանում են մթնոլորտ:
Կենդանի օրգանիզմներն իրենց միջավայրով հանդերձ կազմում են կենսոլորտը: Ինչպես տեսաք, Երկրի կառուցվածքի բաղադրիչներ են քարոլորտը, ջրոլորտը, մթնոլորտը, կենսոլորտը:
Հնուց ի վեր մարդիկ ձգտել են իմանալու, թե ինչ կա մեր մոլորակի ընդերքում: Այդ նպատակով դիմել են ուսումնասիրման տարբեր եղանակների: Օրինակ’ Երկրի ընդերքը հետազոտել են խոր հորատանցքեր փորելու միջոցով: Երկրի ընդերքի մասին տեղեկություններ ստացել են նաև բնական երևույթների ուսումնասիրության ընթացքում: Օրինակ’ հրաբուխների ժայթքումները և տաք աղբյուրների գոյությունը հիմք են տվել եզրակացնելու, որ Երկրի խորքում նյութերը տաք և հալված վիճակում են:

Проверочный тест

КАК БАРСУК И КУНИЦА СУДИЛИСЬ

Однажды барсук и куница бежали по лесной тропинке и увидели кусок мяса. Подбежали они к своей находке.
– Я нашёл кусок мяса! – кричит барсук.
– Нет, это я нашла кусок мяса! – кричит на весь лес куница.
Барсук своё:
– Это я нашёл! Нечего зря спорить!
Куница своё:
– Я первая увидела!
Так они спорили-спорили, чуть не разодрались.
Тогда барсук сказал:
– Пойдём к судье. Пусть судья нас рассудит.
А судьёй в этом лесу была лиса.
Выслушала лиса барсука и куницу и говорит:
– Дайте-ка мне сюда вашу находку.
Отдали спорщики судье кусок мяса. Лиса сказала:
– Надо этот кусок разделить на две равные части. Одну часть пусть возьмёт себе барсук, другую – куница.
С этими словами лиса разорвала кусок на две части.
– Это несправедливо, – заскулил барсук. – У куницы кусок больше.
– Мы сейчас эту беду исправим, – сказала хитрая лиса и откусила от доли куницы изрядную часть мяса.
– Теперь у барсука кусок больше, – закричала куница. – Это несправедливо!
– Ничего, мы и эту беду исправим! Я люблю, чтобы всё было по справедливости.
Сказав так, лиса опять откусила кусок мяса, только уже от доли барсука. Теперь оказалось, что у куницы остался кусок больше, чем у барсука. Но лиса не растерялась и откусила от куска куницы.
И так она выравнивала кусок до тех пор, пока от находки ничего не осталось.
Видно, правду говорят умные люди: жадные да неуступчивые всегда в убытке бывают.

Вопросы и задания

1. Где, в каком месте происходит события, описанные в тексте?

А) На лугу;
Б) в лесу;
В) в поле;
Г) в деревне.

2. Определи персонажей произведения.

А) Барсук, куница, лиса;
Б) барсук, соболь, лиса;
В) норка, куница, лиса.

3. Из-за чего у животных возник спор?

А) Не знали, как поделить находку;
Б) боялись обделить друг друга;
В) выясняли, кто нашёл кусок мяса.

4. Определи, какое значение автор вкладывает в выражение чуть не разодрались?

А) Чуть не разорвали на части;
Б) чуть не подрались сильно;
В) чуть не сделали дырку.

5. Кто вершил суд в этом лесу?

А) Лиса;
Б) медведь;
В) волк.

6. Какое определение даётся лисе в этом тексте?

А) Хитрая;
Б) плутовка;
В) рыжая разбойница.

7. Какой человеческий порок осуждает народ в этом произведении?

А) Жадность;
Б) хитрость;
В) трусость.

8. Подумай: что вынесено в заглавие?

А) Основная мысль;
Б) тема.

9. Выпиши главную мысль этого произведения.

Видно, правду говорят умные люди: жадные да неуступчивые всегда в убытке бывают.

10. Запиши название другого произведения, в котором тоже осуждается жадность.

Жадина.

Մայրենի

pastedImage

Մարդիկ մտածում են, որ աղվեսները շատ վնասատու կենդանիներ են, որովհետև մտնում են հավանոցները , անտառում ոչնչացնում շատ թռչյունների, նապաստակների և այլ կենդանիների: Դրա համար մարդիկ անխնա սպանում են աղվեսներին: Սակայն նրանց  ոչնչացնելը ճիշտ չէ, քանի որ աղվեսները դաշտերը մաքրում են մկներից և կրծող այլ վնասատուներից:

large

Մայրենի

Վարժ.4

Ահա  մի շուն է եկելկարծես Բագոյանց շունը լինիչէ՞:

Ամոթ չի՞որ լաց ես լինում,-ասաց Վանին: —Հերիք  չիգայլին շան տեղ ես դրելհիմա էլ լաց ես լինում:

Վարժ.6

Ես իմացա,  որ կարելի է գայլին շան հետ համեմատել:

Մաթեմ

 Բազմանիշ  թվերի բազմապատկումը

Առաջադրանքներ՝

  1. Գտե′ք արտադրյալը.

ա) 94*84=7896

բ) 314*25=6660

գ)  81*317=29677

դ) 189*563=106407

ե) 567*1239=702513

զ) 9584*657=6296688

2. Կատարե′ք բազմապատկումը առավել հարմար եղանակով.

ա) 9*1075=9675

բ) 576*7=4032

գ) 935*43=40205

դ) 72*409=29448

ե) 182*3746=681772

զ) 19074*87=1659438

3. Օգտագործելով սյունակով բազմապատկումը՝ թիվը բազմապատկե′ք կարգային միավորով

ա) 93

*

10=930

բ) 80

*

100=8000

գ) 100

*

685=68500

դ) 1000

*

74=74000

4. Փակագծերը տեղադրե′ք այնպես, որ ստացվի հավասարություն.

ա) (5*4+6)*10=260

բ) (8*6+2)*7=350

գ) 3*(4+6*5)=150

դ) (52+8*3)+7=600

ե) 30+(10+6*9)=174

զ) (5*30+11)+84=289

5. Հանելին հավասար է 43-ի, իսկ տարբերությունը՝ 71-ի: Գտիր նվազելին:

Պատ՝. 114

Մաթեմ

444.

8888-2222=6666

762-451=311

3895-1614=2281

6382-3150=3232

8095-6043=2052

18391-211=18180

447.

100-63=37

10000-672=9328

1000-273=727

3000-875=2135

7000-354=6646

8000-782=7218

450.

83, 38

451.

63*

Ամփոփիչ թեստային աշխատանք

Ո՞ր պնդումերն են ճիշտ:

1. Գիշերվա և ցերեկվա հերթագայումը պայմանավորված է Երկրի’ իր առանցքի շուրջ պտույտով:
2. Լուսինն իր պտույտի ընթացքում Երկրից երևում է տարբեր կողմերով:
3. Աստղը շիկացած հսկա գազային գունդ է, որը ճառագայթում է լուսային էներգիա:

Ո՞ր պատասխանն է ճիշտ:
1. Քանի՞ համաստեղություն կա աստղային երկնքում.
ա) 40, բ) 88, գ) 56 դ) 72
2. Ո՞րն է Արեգակին ամենամոտ մոլորակը.
ա) Մերկուրին
բ) Վեներան
գ) Երկիրը
դ) Նեպտունը
3. Որքան է Երկրի հեռավորությունն Արեգակից.
ա) 80 մլն կմ
բ) 150 մլն կմ
գ) 200 մլն կմ
դ) 65 մլն կմ
Լրացրե՛ք նախադասությունները:
1. Երկրին ամենամոտ աստղը արև է:
2. Երկիրն Արեգակի շուրջ մեկ պտույտ կատարում է 1 տարվա ընթացքում:
3. Լուսինը Երկիր մոլորակի միակ արբանյակն է: